Μια πρόσφατη ανασκόπηση του ελληνικού σωφρονιστικού συστήματος φέρνει στο φως διάφορα διαρθρωτικά και λειτουργικά εμπόδια που επηρεάζουν την παροχή υγειονομικής περίθαλψης και την προώθηση της υγειονομικής παιδείας σε σωφρονιστικά ιδρύματα.
Υπηρεσίες υγειονομικής περίθαλψης στις ελληνικές φυλακές
Κατά την εισαγωγή τους, τα άτομα κατευθύνονται στις κοινωνικές υπηρεσίες και στο ιατρείο, όπου καταγράφεται το προσωπικό και οικογενειακό ιατρικό ιστορικό τους και τους παρέχεται αρχική καθοδήγηση. Παρά αυτή τη δομημένη διαδικασία υποδοχής, εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικοί περιορισμοί:
– Οι ιατρικές εξετάσεις συχνά καθυστερούν
– Τα ιατρικά αρχεία τηρούνται με ασυνέπεια
– Το ιατρικό απόρρητο δεν τηρείται πάντα
– Υπάρχει χρόνια έλλειψη ειδικευόμενων ιατρών, ενώ πολλά ιατρεία παραμένουν υποστελεχωμένα
– Αν και το ιατρικό και νοσηλευτικό προσωπικό είναι υπεύθυνο για την παροχή φροντίδας, αυτά τα συστημικά κενά εμποδίζουν την έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας.
Γνώσεις σε θέματα υγείας μεταξύ των κρατουμένων
Εκτός από τα διαρθρωτικά ζητήματα, τα επίπεδα αλφαβητσιμού υγείας των κρατουμένων και του σωφρονιστικού προσωπικού παραμένουν σε μεγάλο βαθμό ατεκμηρίωτα στην Ελλάδα, μια πρόκληση που αντιμετωπίζουν πολλά κράτη μέλη της ΕΕ.
Ωστόσο, μελέτες που διεξήχθησαν στην Αγγλία, σε έξι πολιτείες των ΗΠΑ και στο Πουέρτο Ρίκο υποδεικνύουν ότι πάνω από το 60% των κρατουμένων ή των πρώην κρατουμένων παρουσιάζουν περιορισμένη έως ανεπαρκή γνώση σε θέματα υγείας. Τα ευρήματα αυτά υποδηλώνουν ότι παρόμοιες προκλήσεις ενδέχεται να υπάρχουν και στο ελληνικό σωφρονιστικό σύστημα.
Το χαμηλό επίπεδο αλφαβητισμού υγείας μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ικανότητα ενός ατόμου να:
– Πλοηγηθεί στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης των φυλακών
– Έχει πρόσβαση σε κατάλληλες ιατρικές υπηρεσίες
– Κατανοήσει ένα θεραπευτικό πλάνο θεραπευτικά σχέδια ή να διαχειριστεί χρόνιες παθήσεις
– Λάβει τεκμηριωμένες αποφάσεις σχετικά με την υγεία του
Οι συνέπειες εκτείνονται πέρα από το άτομο, επηρεάζοντας την υγεία άλλων κρατουμένων και, μετά την αποφυλάκιση, το ευρύτερο τοπίο της δημόσιας υγείας.
Αυτές οι διαπιστώσεις υπογραμμίζουν την ανάγκη για στοχευμένες παρεμβάσεις, όπως αυτές που υλοποιούνται στο πλαίσιο του έργου PARTNER, με σκοπό την ενδυνάμωση του σωφρονιστικού πληθυσμού και του προσωπικού μέσω συμμετοχικών, προαγωγικών της υγείας εκπαιδευτικών εργαλείων, καθώς και την προώθηση της ισότητας στην υγεία σε όλα τα ευρωπαϊκά σωφρονιστικά συστήματα.